Sau buổi thử, câu hỏi mà hầu hết mọi người tự đặt là mình có thích người này không. Câu đó không đáng tin, vì sự dễ chịu trong bốn mươi lăm phút chủ yếu phản ánh kỹ năng giao tiếp xã hội chứ không phản ánh khả năng dạy. Tám tiêu chí dưới đây thay câu hỏi cảm tính đó bằng những thứ quan sát được, và chấm xong chỉ mất năm phút.
- Chấm ngay trong vòng mười phút sau buổi, khi trí nhớ còn tươi.
- Bốn tiêu chí đầu là nhóm bắt buộc — thiếu một trong bốn thì không nên chọn dù các mục khác tốt.
- Bốn tiêu chí sau là nhóm cộng thêm, dùng để phân định khi hai người ngang nhau.
- Cho điểm theo ba mức, đừng dùng thang mười vì bạn sẽ mất thời gian phân vân giữa bảy và tám.
Nhóm bắt buộc
Bốn tiêu chí này quyết định việc bạn có học được lâu dài với người này hay không. Thiếu bất kỳ mục nào trong bốn mục thì các ưu điểm khác cũng khó bù, vì đây là những thứ ảnh hưởng tới mọi buổi học chứ không chỉ một buổi. Chấm theo ba mức: rõ ràng có, mờ nhạt, và không thấy.
Nhóm cộng thêm
Bốn tiêu chí này không quyết định nhưng rất hữu ích khi bạn phân vân giữa hai người ngang nhau ở nhóm bắt buộc. Trong bốn mục, mục về việc giao gì giữa hai buổi thường là mục phân định rõ nhất — phần lớn tiến bộ xảy ra giữa các buổi, nên người dạy có nghĩ tới phần đó là người nhìn xa hơn một buổi.
Đọc kết quả và quyết định
Cách đọc rất đơn giản. Nếu cả bốn tiêu chí bắt buộc đều rõ ràng có thì đây là lựa chọn tốt, chọn và bắt đầu bằng một đợt ngắn. Nếu có một mục mờ nhạt nhưng ba mục còn lại rõ, hãy trao đổi thẳng về đúng mục đó trước khi quyết — rất nhiều trường hợp người dạy điều chỉnh ngay khi biết, chẳng hạn bạn nói rằng bạn muốn được nói nhiều hơn và được sửa lỗi rõ hơn. Nếu có từ hai mục không đạt thì nên thử người khác, và điều này không phản ánh chuyện người dạy giỏi hay dở mà chỉ phản ánh sự không khớp giữa cách họ dạy với thứ bạn cần. Trường hợp cuối cùng và đáng lưu ý nhất: buổi rất vui vẻ nhưng ba bốn tiêu chí đều mờ — đó là dấu hiệu bạn vừa có một cuộc trò chuyện thú vị chứ không phải một buổi học, và cảm giác dễ chịu lúc đó rất dễ dẫn tới quyết định sai.
Sai lầm thường gặp
- Chấm sau vài ngày, khi ấn tượng đã nhòe và bị người gặp gần nhất chi phối.
- Dùng thang điểm mười rồi mắc kẹt giữa các mức, cuối cùng vẫn quyết bằng cảm giác.
- Bỏ qua tiêu chí tỷ lệ được nói vì buổi thử nào cũng thấy người dạy nói hay và thú vị.
Câu hỏi thường gặp
Nếu không người nào đạt đủ bốn tiêu chí thì sao?
Hạ tiêu chí là lựa chọn tệ hơn so với mở rộng phạm vi tìm. Nếu bạn đang tìm trong một khu vực hẹp, hãy cân nhắc hình thức trực tuyến để mở rộng lựa chọn, vì đó thường là cách nhanh nhất để tìm được người khớp hơn.
Tiêu chí nào quan trọng nhất trong bốn mục bắt buộc?
Mục bạn không ngại nói sai, vì nó ảnh hưởng tới lượng nói mà lượng nói lại quyết định tiến bộ. Một người dạy có phương pháp tốt nhưng khiến bạn co lại thì trên thực tế vẫn kém hiệu quả hơn người dạy đơn giản mà bạn thoải mái.
Có nên cho người dạy biết mình đang chấm theo tiêu chí không?
Không cần nói trong buổi, nhưng nếu bạn quyết định trao đổi để điều chỉnh thì việc nêu tiêu chí cụ thể lại rất có ích. Nói rằng bạn muốn được nói nhiều hơn rõ ràng hơn nhiều so với nói rằng buổi học chưa hiệu quả.
Chấm xong rồi vẫn phân vân giữa hai người thì làm sao?
Chọn người có nhóm cộng thêm mạnh hơn ở mục giao việc giữa hai buổi và mục đo tiến bộ, vì hai mục đó dự báo tốt cho việc học dài hạn. Nếu vẫn ngang thì chọn người có lịch khớp hơn với bạn, vì tính đều đặn quan trọng hơn mọi khác biệt nhỏ còn lại.