Thuê một người dạy chưa từng gặp mặt là chuyện bình thường ngày nay, nhưng nó đòi hỏi cách kiểm tra khác. Bạn không có lợi thế của cảm giác trực tiếp, đổi lại bạn có thứ mà người thuê ngày xưa không có: dấu vết công khai, buổi thử ghi lại được, và khả năng hỏi rất cụ thể trước khi trả đồng nào.
- Bốn nhóm bằng chứng: hồ sơ nghề nghiệp, dấu vết công khai, người học cũ và buổi thử.
- Buổi thử là bằng chứng mạnh nhất — mạnh hơn mọi bằng cấp được chụp ảnh gửi qua.
- Câu hỏi tốt nhất là câu hỏi về cách dạy trong tình huống cụ thể của bạn, không phải về bằng cấp.
- Trả tiền theo đợt ngắn ở giai đoạn đầu, đừng đóng gói dài ngay từ buổi đầu tiên.
Bốn nhóm bằng chứng nên xem
Không nhóm nào đủ một mình, nhưng bốn nhóm cùng chỉ về một hướng thì độ tin cậy đã rất cao. Lưu ý về bằng cấp: ảnh chụp một tấm bằng gửi qua tin nhắn là loại bằng chứng yếu, vì nó dễ mượn và dễ chỉnh sửa. Nếu bằng cấp quan trọng với bạn thì hãy hỏi về nơi cấp và năm cấp rồi tự đối chiếu ở nguồn công khai của tổ chức đó, thay vì chỉ nhìn tấm ảnh.
Hỏi gì ở buổi trao đổi đầu tiên
Câu hỏi hay là câu hỏi khiến người dạy phải mô tả cách làm việc thật, chứ không phải câu hỏi có sẵn đáp án đẹp. Hỏi về bằng cấp thì ai cũng trả lời được như nhau; hỏi cách xử lý một tình huống cụ thể của bạn thì khác biệt lộ ra ngay. Bốn câu dưới đây đủ dùng cho hầu hết trường hợp, và bạn nên chú ý tới cách trả lời hơn là tới nội dung trả lời — người dạy có kinh nghiệm sẽ hỏi ngược lại bạn vài câu trước khi hứa hẹn điều gì.
Dấu hiệu nên dừng thương lượng
Có những dấu hiệu không cần cân nhắc thêm. Thứ nhất là ép trả trọn gói dài ngay khi chưa học buổi nào, kèm lý do giảm giá chỉ áp dụng hôm nay — sự vội vã đó luôn phục vụ người bán chứ không phục vụ bạn. Thứ hai là từ chối mọi hình thức học thử, kể cả một buổi ngắn có trả phí. Thứ ba là hứa một kết quả chắc chắn trong thời gian ngắn mà chưa hề kiểm tra trình độ của bạn. Thứ tư là né tránh mọi câu hỏi về cách dạy và chỉ nói về bằng cấp. Gặp một trong bốn dấu hiệu này thì việc dừng lại không có gì đáng tiếc, vì thị trường gia sư trực tuyến rộng và bạn luôn còn lựa chọn khác.
Sai lầm thường gặp
- Đóng trọn gói dài để được mức ưu đãi, rồi phát hiện không hợp ở buổi thứ ba.
- Bỏ qua buổi thử vì thấy hồ sơ đẹp. Hồ sơ nói về quá khứ, buổi thử nói về việc bạn có học được với người này không.
- Chuyển tiền qua kênh không để lại dấu vết nào và không có bất kỳ ghi nhận nào về thỏa thuận.
Câu hỏi thường gặp
Có nên yêu cầu gia sư cho xem giấy tờ tùy thân không?
Bạn có quyền hỏi để xác nhận danh tính, và người dạy nghiêm túc thường không ngại việc này. Nhưng hãy giữ mức hợp lý: xác nhận danh tính khác với lưu giữ bản sao giấy tờ của người khác. Đừng yêu cầu gửi ảnh giấy tờ đầy đủ, và bản thân bạn cũng không nên gửi giấy tờ của mình cho người chưa quen.
Buổi học thử nên trả phí hay miễn phí?
Cả hai đều phổ biến. Buổi thử có trả phí thường nghiêm túc hơn và gần với buổi học thật hơn, nên nếu mức phí hợp lý thì đó là khoản đáng bỏ ra. Điều quan trọng là thống nhất trước rằng đây là buổi thử, không kèm cam kết học tiếp.
Nên trả tiền theo buổi hay theo tháng?
Giai đoạn đầu nên trả theo đợt ngắn, chẳng hạn vài buổi một lần, cho tới khi bạn chắc chắn hợp. Sau đó chuyển sang gói dài hơn nếu người dạy có mức ưu đãi và bạn đã hài lòng. Thứ tự này bảo vệ bạn mà không làm khó người dạy.
Không có ai giới thiệu thì làm sao biết chọn đúng?
Hãy tăng trọng số cho buổi thử và cho cách người dạy trả lời bốn câu hỏi ở trên. Ngoài ra, học thử với hai người rồi so sánh sẽ cho bạn nhiều thông tin hơn hẳn so với học thử với một người rồi tự hỏi liệu có ai tốt hơn không.