Câu hỏi về học phí thường tới sớm trong mọi cuộc trao đổi, và cách bạn trả lời nó ảnh hưởng tới quyết định của người hỏi nhiều hơn chính con số. Người mới dạy hay trả lời ngập ngừng, kèm theo lời xin lỗi ngầm hoặc lời hứa giảm ngay khi chưa ai đề nghị. Chính sự ngập ngừng đó, chứ không phải mức phí, mới là thứ làm người hỏi do dự.
- Quyết mức phí trước khi có người hỏi, và biết mình dựa vào những yếu tố nào để tới con số đó.
- Trả lời gọn: nêu mức, nêu nó gồm những gì, rồi dừng lại chờ phản hồi.
- Đừng tự giảm khi chưa ai đề nghị. Việc đó làm giảm giá trị mọi thứ bạn vừa nói.
- Khi được đề nghị giảm, hãy đổi cấu trúc dịch vụ thay vì đổi con số suông.
Bốn yếu tố tạo nên mức phí
Định giá không phải cảm tính nhưng cũng không có công thức chuẩn. Bốn yếu tố dưới đây là những thứ thực tế ảnh hưởng tới mức phí trong nghề này. Điều quan trọng không phải là ra được con số hoàn hảo, mà là bạn biết mình dựa vào đâu — vì khi bị hỏi hoặc bị đề nghị giảm, người biết cơ sở của mình sẽ trả lời tự tin, còn người bốc số sẽ lúng túng và thường nhượng bộ ngay.
Trình bày khi được hỏi
Cấu trúc trả lời hiệu quả gồm ba phần và kết thúc bằng một khoảng lặng. Nêu mức, nói ngắn gọn nó gồm những gì, rồi dừng lại. Khoảng lặng sau đó là phần quan trọng nhất và cũng là phần khó nhất với người mới — bản năng thúc bạn nói thêm để lấp đầy, mà nói thêm trong lúc này gần như luôn là tự hạ giá. Hãy để người hỏi phản hồi trước.
Xử lý khi được đề nghị giảm
Đề nghị giảm là chuyện bình thường và không nên coi là dấu hiệu xấu. Nguyên tắc xử lý: đừng giảm con số suông, hãy đổi cấu trúc dịch vụ. Giảm suông tạo ra hai vấn đề — người học ngầm hiểu mức ban đầu là mức thổi phồng, và bạn nhận cùng khối lượng công việc với ít tiền hơn. Đổi cấu trúc thì khác: rút ngắn thời lượng buổi, giảm tần suất, học theo nhóm nhỏ, hoặc bỏ bớt phần nhận xét bài ngoài buổi. Cách này giữ nguyên giá trị mỗi đơn vị công việc và cho người học một lựa chọn thật. Trường hợp bạn thật sự muốn giảm vì lý do riêng, chẳng hạn hoàn cảnh của học viên hoặc vì đang cần lấp lịch trống, thì hãy nói rõ đây là mức áp dụng riêng và trong khoảng thời gian nào, để nó không thành mức mặc định về sau.
Sai lầm thường gặp
- Nêu mức kèm câu xin lỗi ngầm, khiến người hỏi nghĩ rằng chính bạn cũng thấy mức đó cao.
- Giảm ngay khi thấy người hỏi im lặng vài giây, trong khi họ chỉ đang cân nhắc.
- Áp dụng mức thấp riêng cho một người rồi để nó thành mức mặc định cho mọi người sau đó.
Câu hỏi thường gặp
Người mới dạy có nên để mức thấp để lấy học viên không?
Mức khởi điểm thấp hơn là hợp lý khi bạn chưa có gì để chứng minh, nhưng hãy coi nó là mức cho giai đoạn đầu và nói rõ điều đó với chính mình. Vấn đề nảy sinh khi mức thấp trở thành cố định, vì việc tăng giá với học viên cũ luôn khó hơn nhiều so với đặt mức đúng cho học viên mới.
Khi nào thì tăng mức phí?
Khi lịch của bạn đã đầy và vẫn có người tìm tới, đó là tín hiệu rõ nhất. Với học viên cũ, cách làm nhẹ nhàng là báo trước một khoảng đủ dài và áp dụng từ đợt sau, kèm lý do ngắn gọn. Nhiều người dạy giữ mức cũ cho học viên lâu năm và chỉ áp mức mới cho người mới, đó cũng là một lựa chọn hợp lý.
Có nên công bố mức phí công khai không?
Công bố giúp lọc bớt những cuộc trao đổi không dẫn tới đâu và tiết kiệm thời gian cho cả hai bên. Nếu mức của bạn thay đổi theo đối tượng và hình thức thì hãy công bố dạng khoảng kèm giải thích ngắn về thứ làm nó thay đổi.
Học viên muốn trả theo tháng cố định nhưng hay nghỉ thì tính sao?
Nêu rõ ngay từ đầu rằng mức theo tháng gắn với một số buổi cụ thể, và thống nhất cách xử lý buổi nghỉ. Đây là chỗ hay phát sinh khó xử nhất, và nói trước một câu sẽ tránh được nhiều cuộc trao đổi khó chịu về sau.