Một buổi học mỗi tuần là khoảng thời gian rất nhỏ so với phần còn lại. Điều đó nghĩa là phần lớn kết quả không nằm ở người dạy mà nằm ở những gì diễn ra giữa các buổi. Tin tốt là vai trò của phụ huynh không đòi hỏi biết ngoại ngữ, và cũng không đòi hỏi nhiều thời gian — nó đòi hỏi làm đúng vài việc nhỏ, đều đặn.
- Việc hiệu quả nhất là giữ nhịp: cùng giờ, cùng chỗ, vài phút mỗi ngày.
- Để con đóng vai người dạy lại cho bố mẹ — cách củng cố mạnh mà không tốn công.
- Hỏi về cảm nhận trước, hỏi về kiến thức sau. Thứ tự này giữ được động lực.
- Tránh biến mọi khoảnh khắc trong ngày thành giờ kiểm tra từ vựng.
Bốn việc nên làm
Bốn việc dưới đây đều ngắn và không đòi hỏi bạn biết ngôn ngữ con đang học. Việc thứ hai là việc hiệu quả nhất mà lại ít người làm: khi trẻ giải thích lại cho người lớn, trẻ phải tổ chức lại thứ vừa học trong đầu, và đó là một trong những cách củng cố mạnh nhất. Thêm nữa, việc được làm thầy khiến trẻ thấy mình có năng lực, điều rất quan trọng ở giai đoạn đầu.
Ba việc nên tránh
Ba việc dưới đây đều xuất phát từ thiện chí nhưng lại phản tác dụng. Việc đầu tiên phổ biến nhất: biến mọi tình huống trong ngày thành cơ hội kiểm tra từ vựng. Với người lớn thì đó là ôn tập, với trẻ thì đó là bị hỏi bài liên tục, và kết quả là trẻ bắt đầu né tránh chính chủ đề mà bạn muốn khuyến khích. Việc thứ hai là sửa lỗi ngay khi trẻ đang cố nói — phản xạ đó của phụ huynh làm trẻ mất mạch và ngại nói lần sau. Việc thứ ba là so sánh với anh chị em hoặc với con nhà khác, thứ hầu như luôn tạo ra kháng cự thay vì động lực.
Giữ không khí nhẹ nhàng
Có một dấu hiệu đơn giản cho thấy mọi thứ đang đi đúng hướng: trẻ thỉnh thoảng dùng ngôn ngữ đó ngoài giờ học, tự phát, không ai yêu cầu. Khi điều đó xảy ra thì bạn không cần lo về tiến độ. Ngược lại, nếu trẻ chỉ động tới ngôn ngữ đó khi bị nhắc thì nên xem lại không khí chứ không nên tăng cường độ. Vài cách giữ không khí nhẹ: để trẻ được chọn một phần nội dung, chẳng hạn tự chọn bài hát hay chọn chủ đề buổi tới; kết thúc phần luyện ở nhà khi trẻ vẫn còn muốn tiếp; và có một mốc nhìn lại vui vẻ mỗi tháng, chẳng hạn nghe lại đoạn ghi âm cách đó ba tháng để cả nhà cùng thấy khác biệt.
Sai lầm thường gặp
- Ngồi kèm và nhắc từng chữ khi con làm bài, khiến con quen chờ được nhắc thay vì tự nghĩ.
- Dồn hết vào cuối tuần một buổi dài thay vì rải vài phút mỗi ngày.
- Chỉ hỏi về điểm số và số từ nhớ được, không bao giờ hỏi con thấy thế nào.
Câu hỏi thường gặp
Không biết ngoại ngữ thì kèm con thế nào?
Bạn không kèm về kiến thức mà kèm về nhịp và về không khí. Giữ giờ đều, để con dạy lại cho bạn, cùng con nghe bài hát, và ghi nhận những gì con làm được. Việc bạn không biết lại thành lợi thế, vì con có người thật để giải thích cho.
Nên dành bao nhiêu phút mỗi ngày?
Năm tới mười phút với trẻ nhỏ là đủ và bền. Điều quan trọng hơn thời lượng là sự đều đặn và việc kết thúc khi trẻ vẫn còn thích. Buổi kéo dài tới lúc trẻ chán sẽ làm hôm sau khó bắt đầu hơn.
Con chỉ thích xem phim hoạt hình mà không chịu học từ thì có ích không?
Có ích cho phần nghe và cho việc làm quen âm điệu, dù không thay được phần học có hệ thống. Cách tăng giá trị là xem cùng con rồi hỏi vài câu đơn giản về nội dung, hoặc để con kể lại một đoạn — như vậy phần xem chuyển thành phần luyện nói mà vẫn giữ được sự thoải mái.
Con học tiến bộ chậm hơn kỳ vọng thì nên trao đổi với gia sư thế nào?
Trao đổi thẳng và cụ thể: nêu điều bạn quan sát được, hỏi người dạy thấy con đang ở đâu và đề nghị cùng chọn một mốc nhỏ để xem lại sau vài tuần. Cách này hiệu quả hơn nhiều so với việc chỉ nói chung là con chưa tiến bộ.